Bilgisayar Bilimi Dersi Öğretim Programı Seminerinden Notlar

8-12 Mayıs 2017 tarihleri arasında Erzurum Hizmetiçi Eğitim Enstitüsü’nde, 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılından itibaren ortaöğretim kurumlarında okutulacak olan Bilgisayar Bilimi dersine ait yeni öğretim programının tanıtımı yapıldı. Ortaokullarda Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinin ardından liselerdeki mevcut Bilgi ve İletişim Teknolojisi dersinin içeriğinin çağımızın gereklerini taşımadığını bilişim teknolojileri öğretmenleri olarak her platformda dile getirmeye çalışıyorduk.

Bilgisayar Bilimi dersine ait öğretim programının ve seminerin içeriği ile ilgili olarak şu şekilde bir özet çıkarabilirim.

Yeni haftalık ders çizelgeleri henüz yayınlanmamış olsa da hazırlık sınıfı bulunan liselerde (sosyal bilimler liseleri gibi) hazırlık sınıfında 4 saat zorunlu Bilgisayar Bilimi dersinin olacağı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü, Daire Başkanı Şemsettin DURMUŞ tarafından ifade edildi.

Dönüşümlü olarak Fen Liselerinde de zorunlu olacağı, Anadolu Liselerinde de ilk etapta seçmeli olacağı ifade edildi. (Bu kısmı yanlış anlamış olabilirim)

Dersin öğretim programı Kur-1 ve Kur-2 olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Bu dersin seçmeli olarak okutulacağı okullarda 1.yıl için Kur-1, 2.defa seçilmesi durumunda da Kur-2 okutulacak.

Kur-1 okutulmadan, Kur-2 okutulmayacak. Haftalık 4 saat şeklinde okutulması planlanan liselerde ise (hazırlık sınıfı bulunan liselerde) 1.dönem Kur-1, 2.dönem Kur-2 okutulacak.

Kur-1 Üniteleri

1: Etik, Güvenlik, Toplum %7 (Prof. Dr. Yasemin GÜLBAHAR)
2: Problem Çözme ve Algoritmalar %44 (Prof. Dr. Yasemin GÜLBAHAR)
3: Programlama %49 (Doç. Dr. Filiz Kalelioğlu)

Programlama ünitesinde tavsiye edilen programlama dili python. Bu çok isabetli bir tercih olmuş. 3-4 yıldır yüzeysel olarak python ile ilgilenmemin ötesinde, açık kaynak olması, basit söz dizimine sahip olmasından ötürü yazılmasının ve okunmasının kolay olması, temiz kod yapısı, çok fazla modül desteği, topluluk desteği zenginliği, çoklu platform desteğinin olması (Öyle ki, python ile yazılan bir kodu çok küçük değişiklikler ile farklı işletim sistemleri üzerinde kullanabilirsiniz. Windowsta kodla, linuxte test et, mac’te kullan) python tercih etmek için bence oldukça yeterli sebepler. Seminerde pek söz edilmedi ama django framework ile web programlama, kivy framework ile de mobil programlama yapmanıza olanak sağlar. KUR-2 ‘de bulunan robotik programlama için de gerek arduino gerekse de raspberry pi’yi yine python ile programlayabilirsiniz. Hatta bir adım daha öteye gidersek, Kur-1’de öğretilmiş olan python ile Kur-2 ünitelerinin tamamına ait kazanımları verebilmeniz mümkün. Bir python sever olarak bu listeyi daha da uzatabilirim. Sonuç olarak, bu ünite için python kullanılmasını kim önerdiyse ve kimler kararlaştırdı ise çok doğru bir tercih yaptıklarını kendi adıma rahatlıkla söyleyebilirim.

Öğretim programının en güzel yanı ise sizi dar kalıplardan kurtarması, olabildiğince esnek olması. Öyle ki her ne kadar ünitelerin oransal dağılımı örnek olarak verilse de siz kendinize göre bunu istediğiniz şekilde esnetebiliyorsunuz. Bu esneklik sadece süre bazında değil, içerikte de geçerli. Örneğin, öğretmen ünite3 için python değil de kendisinin hakim olduğu, öğretebileceğine inandığı daha farklı bir dili de tercih edebilir.

Kur-2 Üniteleri

1: Robot Programlama %50 (Mustafa NUMANOĞLU)
2: Web Tabanlı Programlama %50 (Denizer YILDIRIM)
3: Mobil Programlama %50 (Orçun MADRAN)

Dersin öğretim programında, tercihe bağlı olarak bu 3 üniteden 2’sinin tercih edilebileceği yazmasına karşın, Prof. Dr. Yasemin GÜLBAHAR Hocamız, alınacak zümre kararı ile yalnızca 1 ünitenin de gösterilebileceğini ifade ettiler.

Robot Programlama ünitesi için arduino mikrodenetleyici baz alınarak öncelikli olarak mBlock gibi blok tabanlı programlama ve ardından da arduino ide kullanılarak metin tabanlı programlama ile robotik çalışmalar hedef alınmış.

Web tabanlı programlama ünitesinde HTML5+CSS3+JS ile Front-End programlama, PHP ile de Back-End programlama tavsiye ediliyor. Arayüz tasarımı için çağın gereği olarak HTML5+CSS3+JS ‘in baz alınması ancak sunucu tarafında yine öğretim programının verdiği esnkelik ile öğretmenin kendi tercihi doğrultusunda ASP, ASP.NET, PHP tercih edebileceği vurgulandı.

Mobil Programlama ünitesi için de 2.ünitedeki web tabanlı programlamada edinilen bilgilerden yararlanarak oluşturulmuş sitelerin mobile web ve hybrid native şekilde sunulmasını sağlayacak PhoneGap tarzı uygulamaların tanıtımı yapıldı. Pure Native uygulamalar hazırlamak için de Android Studio kullanılabileceği gibi öğrenci seviyesine göre blok tabanlı web uygulama tasarımı yapılabilecek app inventor’ın kullanılabileceği ifade edildi.

Seminer öncesi bizden doldurmamızı istedikleri hazır bulunuşluluk anketinde de yazdığım üzere, bilişim teknolojileri öğretmenlerinin problemleri ile bilgisayar bilimi dersinin içeriğini birbirinden bağımsız görmek büyük bir hata olacaktır. Özellikle anadolu liselerinde dersin seçmeli olmaya devam etmesi norm problemlerinin çözülmemesine, dolayısıyla da bu derse bt öğretmenlerinin değil, diğer branş öğretmenlerinin girmesine neden olacaktır. Buna karşın, yıllarca bu şekilde bir programın okullarda olması gerektiğini savunan bir zümre olarak, programın esnekliğinden de yararlanarak elimizden gelenin en iyisini yapacağımıza inanıyorum.

Dersin yalnızca sosyal bilimler, fen liseleri ve köklü anadolu liselerinde değil tüm liselerde okutulacağını düşündüğümüzde programda zaten bu esnekliğin olması bir zorunluluktur. Gerek öğrenci seviyelerindeki farklılıklar gerekse de okulların bt sınıflarının durumlarını dikkate aldığımızda Kur-2’yi vermek oldukça zor olacaktı.

Programa dahil edilseydi iyi olurdu dediğim bir kaç konu var. Bir ortaokulda görev yapan arkadaşımın bana şunu söylemişti. “Çocuklara blok tabanlı olarak programlama eğitimleri, robotik programlama, mobil programlama eğitimleri verebiliyoruz. Hatta tinkercad gibi araçlarla 3 boyutlu tasarım eğitimleri de verebiliyoruz ve çok başarılı sonuçlar elde ediyoruz. Ancak bu çocuklar temel işletim sistemleri, temel ofis yazılımları becerileri gibi günlük hayatta çok daha sıklıkla karşılaştıkları konuları görmediklerinden bu becerileri kazanamadan mezun oluyorlar.” Ortaokullardaki Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi ile zaten çocuklar programlamaya aşina bir şekilde liseye geleceklerinden yeni öğretim programının kazanımlarını kazanmaları çok da güç olmayacaktır diye düşünüyorum. Ama arkadaşımın da bir eksiklik olarak belirtmiş olduğu yukarıdaki husus bu öğretim programı ile eksik olarak kalmaya devam edecektir. Tam da bu noktada, programın tanımış olduğu esneklikten de yararlanarak Kur-1 öncesi temel kavramlar, temel donanım bilgisi, temel işletim sistemi bilgisi ve temel ofis eğitimine 2 haftalık bir sürenin ayrılabileceği düşüncesindeyim.

Bu eğitim semineri, daha çok programın tanıtımı şeklinde geçtiği için içerik eğitimlerine doğal olarak fazla vakit ayrılamadı. Bu yüzden eylül ayı başında, ünite bazında eğitici eğitimlerinin yapılması kararlaştırıldı. Hatta imkanlar doğrultusunda uzaktan eğitimlerin de yapılabileceği ifade edildi.

Kur-2 için hangi üniteler tercih edilmelidir?

Bu tamamen okulun öğrenci profili, okulun bilişim altyapısı ve öğretmenin bilgi birikimi dikkate alınarak verilmesi gereken bir karar olarak görüyorum. Kendi açımdan değerlendirecek olursam, 1. ünitenin gerek ortaya daha somut ürünlerin çıkması, gerek öğrencilerin daha fazla ilgisini çekmesi adına mutlaka seçilmesi gerektiği düşüncesindeyim. Ancak her bir öğrenciye arduino, sensörler vs. gibi ekipmanları aldırmanın pek mümkün olmayacağını düşündüğümüzde, sadece öğretmendeki donanımlar ile ders işlenmesinin de öğrencilerin ilgisini uyanık tutma konusunda sıkıntılar doğurabileceğini göz önüne alırsak, üçerli veya dörderli çalışma grupları oluşturup, bu gruplara bu setleri aldırmanın bu problemi çözeceği düşüncesindeyim.

2. ünitenin ise back-end yazılımcı olarak işin front-end kısmının başlı başına bir derya olduğu, orta seviyeli bir anadolu lisesinde bile Kur-2’den 2 ünite seçilmesi durumunda bu üniteye ait kazanımların kazandırılması konusunda zorluklar çıkabileceği düşüncesindeyim. Kur-2’de tek ünite olarak seçilmesi halinde önemli yol katedilebilir diye düşünüyorum. Büyük bir bt-sınıfı alta-yapısına ihtiyaç duyulmadan verilebilecek bir ünite.

3. ünite ise, 2.üniteyi kazandırmış olan bir sınıfta çok daha verimli sonuçlar alınabilecek bir ünite olarak görüyorum. Ancak pure native uygulamalar yapabilmek için, gerek bt-sınıfı altyapısının, gerek öğrenci seviyelerinin gerekse de dersi verecek olan öğretmenin bu konuda yeterli seviyede olması gerekliliğini ön şart olarak görüyorum. Bu ön şartlar sağlanmıyorsa bu ünitenin yalnızca app inventor ile blok tabanlı olarak verilmesinin amacına daha iyi hizmet edeceği düşüncesindeyim.

Bilgisayar Bilimi Ders Kitapları

Seminerin en güzel yanı, hocaların gerek içerik gerekse de kitaplar konusunda bizlerden görüş almaları ve bu doğrultuda çalışmalarına yön vereceklerini belirtmeleriydi. Her bir ünite için kitap hazırlama çalışmaları devam ediyor. Kur-1’in Eylül, Kur-2’nin de Şubat ayına kadar öğrencilerin kullanımına hazır olacağı belirtildi. 9 Yıllık MEB tecrübeme dayanarak ben bu kadar iyimser değilim ancak kitap basımları yetişmese bile dijital olarak kitap taslaklarının web ortamında paylaşılacağı ifade edildi.

Ölçme ve Değerlendirme

Dersin öğretim programının 12.sayfasında, “Bilgisayar bilimi dersinde performansa dayalı değerlendirme yaklaşımı benimsenmelidir. Öğrencilerin bilişsel ya da devinimsel bir ürün ortaya koymak için sınıf içi ya da dışında yaptığı bütün etkinlikler ve gösterdiği çabalar değerlendirme kapsamında ele alınmalıdır. Kullanılacak ölçme aracı ve değerlendirme yaklaşımı, ölçülmek istenen becerilere ve değerlendirme sonuçlarının hangi amaçla kullanılacağına bağlı olarak belirlenmelidir. Bu süreçte e-portfolyo yaklaşımı kullanılarak öğrencilerin geliştirdikleri projelerdeki gelişim gözlenebilir. Psikomotor ve duyuşsal alanlara ilişkin kazanımların değerlendirilmesinde, dereceli puanlama anahtarı (rubrik) ya da derecelendirme ölçekleri şeklinde tasarlanmış gözlem formlarının yanı sıra öz ve akran değerlendirme formları kullanılabilir. Gözlem formlarında, öğrencinin gösterdiği çaba, sorumluluk alma (verilen görevi eksiksiz yerine getirme ve zamanında teslim etme), sınıf içi davranışlar, öz motivasyon, inisiyatif alma gibi ölçüt kategorilerine yer verilebilir. Bilişsel ve psikomotor alanlara ilişkin kazanımların değerlendirilmesinde, bireysel ya da grup çalışması şeklinde tasarlanmış proje ve performans çalışmalarından yararlanılabilir.” denilmektedir. Burada ağırlıklı olarak proje ve performans görevlerinin niteliği vurgulanmış. Yazılı veya uygulamalı sınav yapılıp yapılmayacağı yönünde programda bir ibareye denk gelmedim. Seminerde bahsi geçti ise de duymamışım. Bu konuda bir açıklık olması gerektiği düşüncesindeyim. Zannediyorum ki bu haliyle Ortaöğretim Kurumlar Yönetmeliği Madde 43 kapsamında yazılı sınavla değerlendirmeye devam edilecek.

Kendim nasıl bir yol izleyeceğim?

Öncelikle benim gibi sosyal bilimler liselerinde görev yapan arkadaşların da bildiği üzere, öğrencilerin ileriye yönelik kariyer planlamasında sayısal olmadığı için bu düzeyde bir programlama öğretimi için öğrencilerin başlangıçta çok iyi güdülenmeleri gerektiğini düşünüyorum. Bu hususta da programlama becerilerine sahip olan bireylerin gerek sınavlarda gerekse de yaptıkları işlerde daha başarılı sonuçlar aldığına dair araştırma verilerini, asıl mesleği programlama olmadığı halde programlama becerileri sayesinde icra ettikleri mesleklerinde başarılı olmuş ünlü kişilerin hayatları ve röportajlarına ait dokümanların derlenip başlangıçta sunulmasının faydalı olacağını düşünüyorum.

İkinci olarak da yukarıda yazdığım gibi, hızlandırılmış şeklide temel kavramlar, temel donanım bilgisi, temel işletim sistemi bilgisi ve temel ofis eğitiminin verilmesinin doğru olacağı düşüncesindeyim.

Kur-1 için zaten fazla tartışılacak bir kısım yok. Hazırlanan program doğrultusunda öğrenci seviyelerine uygun şekilde kur-1 rahatlıkla verilebilir.

Kur-2 için ise yalnızca 1.ünite (robot programlama) veya 1.ünite ile beraber 3.ünitenin (mobil programlama) blok tabanlı mobil uygulama geliştirme bölümlerinin verilmesinin yukarıda yaptığım değerlendirme çerçevesinde uygun olacağını düşünüyorum. 1.ünitenin de sınıf içerisinde küçük çalışma grupları oluşturulup, bu gruplara bir şekilde robotik ekipmanları tedarik edilerek başarılı sonuçlar doğuracağı kanaatindeyim. Yine bunun da tüm her şeyi satın alıp birleştirip, içerisine yazılım yükleme mantığından ziyade elimizdeki imkanlar doğrultusunda ürünler çıkartılmasının amaca daha iyi hizmet edeceği kanısındayım. Yabancı yt (meb filtresine takılmayalım) kanallarında bununla alakalı bir çok kendin yap videosu mevcut. Bu tarz çalışmaların daha akıllı cihazlar haline getirilmesinin ünitenin amacına daha uygun olacağını düşünüyorum. Tabi ki bu seçimler, kendi okul türüm, kendi öğrenci profilim ve kendi bt-sınıfı altyapımdan ötürü bu şekilde şekilleniyor. Şartları doğrultusunda bu seçimleri her okul kendine göre şekillendirecektir.

Biraz da Erzurum’dan bahsedelim

İlk defa Kastamonu’nun doğusuna geçen birisi olarak şu ana kadar çok şey kaçırdığımı bu defa yaşayarak idrak ettim. 17 saatlik otobüs yolculuğu beni perişan etmiş olsa da (vasıta değiştirmeme adına uçak tercih etmediğime epey pişman oldum) karadeniz sahil boyu muhteşemdi. Gerek sıcak kanlı insanları, gerek tarihi dokusu gerekse de yöresel yemekleriyle Erzurum mutlaka ziyaret edilmesi gereken bir şehir. Aziziye Tabyası, Nene Hatun Kabri, Çift Minareli Medrese, Erzurum Kongre Merkezi, Yakutiye Medresesi mutlaka ziyaret edilmesi gereken yerler arasında. Tabi Erzurum’a gitmişken cağ kebabı ve kadayıf dolması tatmadan gelmek de olmaz. Sadece, vasıta sorunu yaşamamak için iniş vaktinizi gündüz saatlerine denk gelecek şekilde ayarlamanızda fayda var.

Dosyalar

Bilgisayar Bilimi Dersi Öğretim Programı (rar)
Bilgisayar Bilimi Dersi Öğretim Programı (pdf)
Seminer Sunumları